“Niet om een ingekorte versie van de roman te maken, maar om een ander lezersperspectief te bieden: een persoonlijke visie, een beeldverhaal dat resoneert met de tijdsgeest”
“Niet om een ingekorte versie van de roman te maken, maar om een ander lezersperspectief te bieden: een persoonlijke visie, een beeldverhaal dat resoneert met de tijdsgeest”
Martin Leclerc groeit op met Lucky Luke, Kuifje, Asterix, Robbedoes en Guust Flater. Als tiener ervaart hij de kracht van de stilte in beeld en tekst. En hij denkt bij zichzelf: “Het zou geweldig zijn om zulke albums te maken. En nog geweldiger als dat mijn beroep zou kunnen worden!” Met zijn bewerking van Joseph Conrads Nostromo bewijst Maël zich voor het eerst als auteur pur sang: gevoelig, gedreven en met oog voor de wereld van morgen.
Wat trok je zo aan in de roman van Joseph Conrad?
In eerste instantie bleef ik ver weg van het intimiderende Nostromo (lacht). Ik begon met Conrads maritieme avonturenromans (Typhoon, Lord Jim, Heart of Darkness, …) en liet dat dikke boek (meer dan 500 pagina’s in pocketformaat) links liggen. Ook omdat het me eerder politiek leek, minder verhalend. Daarin heb ik me vergist. De kracht van dit epos blies me gewoon omver.
Na het lezen van de eerste honderd pagina’s, ervoer ik iets bijzonder: ik ‘zag’ de personages, de decors, de situaties, alsof ik ze zelf al had getekend. Het gezicht van Nostromo kristalliseerde zich meteen in mijn hoofd: een synthese tussen Corto Maltese, een iconisch stripfiguur gecreëerd door de Italiaanse auteur Hugo Pratt, en Luigi Pistilli, een Italiaans acteur uit de spaghettiwesterns van Sergio Leone. Ook de contouren van de oude Giorgio Viola, van Martin Decoud en van het echtpaar Gould kreeg ik scherp op het netvlies. En toen ik de beroemde nachtscène in de Golfo Placido las, die het eerste album afsluit, zag ik meteen hoe ik dat in stripvorm zou kunnen ensceneren met dramatische spanning. Dat voelde als een teken, en dat voorgevoel heeft me nooit meer verlaten.
“Na het lezen van de eerste honderd pagina’s, ervoer ik iets bijzonders: ik ‘zag’ de personages, de decors, de situaties, alsof ik ze zelf al had getekend.”
Je hebt de complexe structuur en gelaagdheid van de roman weten vertalen in een inhoudelijk straffe en toegankelijke stripadaptatie. Hoe begin je aan zoiets?
Gelukkig wist ik toen nog niet dat de grote filmmaker David Lean (Lawrence of Arabia) zijn tanden heeft stukgebeten – en zelfs zijn mentale gezondheid op het spel zette – in een tien jaar durende poging de roman te verfilmen. De complexiteit van het verhaal is een grote valkuil en tegelijk een van de charmes. Maar, omdat het onmogelijk was om de volledige diepgang van de roman in beeld te brengen, heb ik het verhaal opnieuw gestructureerd, met als uitgangspunt een meer chronologische opbouw die zich concentreert op de kern van de actie: de beslissende dagen van revolutie waarin het lot van de republiek Sulaco beslist wordt.
Om de leesbaarheid te vergroten, heb ik sommige personages vereenvoudigd: de twee Montero-broers uit het boek heb ik herleid tot één generaal Montero en ik heb enkel de Britse spoorwegdirecteur Sir John behouden als symbool van buitenlandse inmenging. Ook het uitgebreide historische kader uit het eerste deel van de roman heb ik bewust weggelaten, net als de lange uitweidingen over het verleden van bepaalde personages (Charles Gould, dokter Monygham, Giorgio Viola, padre Corbelán, don José Avellanos, …) en me in plaats daarvan gericht op hun rol in het beslissende moment van de actie.
Toch wilde ik iets van Conrads gelaagde vertelstructuur bewaren. Daarom gebruik ik flashbacks en vooruitblikken, en heb ik een voice-over toegevoegd via de monoloog van kapitein Mitchell, die de gebeurtenissen vertelt aan een mysterieuze bezoeker …
En met Nostromo als spilfiguur. Kan je daarover iets vertellen?
Ik wilde het verhaal laten draaien rond Nostromo’s tragische lotsbestemming en complexe psychologische ontwikkeling. Ik heb zijn dramatische traject extra benadrukt met een vleugje Shakespeare: van roem naar ondergang, gedreven door trots en hunkering naar erkenning. Die drijfveren maken hem tegelijk sympathiek én onsympathiek, wat hem net zo menselijk en gelaagd maakt. Zijn verhaal is dat van een man die zichzelf als onkreukbaar ziet, maar stilaan wordt gecorrumpeerd in een wereld waar afkomst en geld alles bepalen.
Verder heb ik geprobeerd om de thematische rijkdom van Conrad eer aan te doen, in het bijzonder de worsteling met macht en onmacht: bijna elk personage probeert greep te krijgen op de gebeurtenissen, maar het zijn de materiële belangen die telkens weer de overhand nemen. Ik heb daarnaast ook de intiemere relaties versterkt (tussen Decoud en Antonia, tussen het echtpaar Gould, tussen Nostromo en zijn minnares, en later Gisèle …). Want zoals zo vaak bij Conrad sturen diepe gevoelens de keuzes en lotsbestemmingen van de personages, in een context waarin ze nauwelijks het vermogen hebben om de loop der dingen te veranderen.
Om die menselijke diepte nog te vergroten, heb ik het personage van Ramirez, een soort jongere broer van Nostromo, meer uitgewerkt, samen met hun moederfiguur. Zij brengen hem steeds terug bij zijn oorsprong, zijn klasse, zijn waarden. Hun stemmen vormen het morele kompas dat hem confronteert: Voorbij de roem en reputatie, wie ben je echt? Wat voor soort man wil je zijn?
“Nostromo is een man die zichzelf als onkreukbaar ziet, maar stilaan wordt gecorrumpeerd in een wereld waar afkomst en geld alles bepalen.”
Existentiële vragen die ook vandaag nog brandend actueel zijn.
Absoluut! Juist daarom bleef het idee van deze adaptatie me achtervolgen. Niet om een ingekorte illustratie van de roman te maken, maar om een ander lezersperspectief te bieden: een persoonlijke visie, iets dat vertrekt vanuit wat mij raakt, een beeldverhaal dat resoneert met de tijdsgeest en onze eigen zorgen. Daarom koos ik ervoor om de grote geopolitieke lagen van Conrad deels los te laten, en me te concentreren op de innerlijke strijd van een man die zijn sociale klasse probeert te overstijgen … en onderweg zijn ziel verliest. Dat verhaal had evengoed verteld kunnen worden tegen de achtergrond van de Franse banlieues in de jaren 2020. Want uiteindelijk gaat het over structurele ongelijkheid, over corrupt geld dat geweld voedt. En over mensen die, ondanks alles, proberen iets van zichzelf te behouden.
Je werkte eerder als tekenaar mee aan historische reeksen zoals Moeder Oorlog en Moeder Amerika. Zie je thematische of narratieve linken met Nostromo, en heeft die ervaring je geholpen bij het vormgeven van deze fictieve wereld?
Zeker. Er zijn altijd verbanden tussen de boeken die je maakt, of je je daar nu bewust van bent of niet. Nostromo sluit thematisch vooral aan bij Moeder Amerika, waarin ik samen met scenarist Kris de verleiding van de revolutie onderzocht, en de spanningen tussen idealisme en zogezegd legitiem geweld. Ook daar speelt het idee van onkreukbaarheid – en de onmogelijkheid ervan – een grote rol: personages die streven naar zuivere idealen, maar die uiteindelijk struikelen over het web van politieke machinaties, macht en corruptie.
Tegelijk voelde Nostromo voor mij ook als een tegenbeweging: waar ik in die eerdere reeksen met Kris samenwerkte binnen een historisch kader dat we zo nauwkeurig mogelijk reconstrueerden, kon ik hier vrijer werken. De fictieve setting van Costaguana gaf me de kans om visuele inspiratie te putten uit mijn documentair onderzoek voor Moeder Amerika – onder andere naar Mexico en Colombia rond de eeuwwisseling – zonder gebonden te zijn aan feitelijke precisie. Ik kon teruggrijpen naar werelden van Sergio Leone, Zorro en natuurlijk Hugo Pratt. En bovendien kon ik trouw blijven aan de beelden die ik in mijn hoofd had tijdens het lezen van de roman.
Die balans tussen intuïtie en documentatie werkt heel bevrijdend, en hielp me om een grafisch universum te creëren dat recht doet aan de sfeer en de spanningen van het verhaal. Een beetje zoals bij taal: je leert via onderdompeling, niet door alles letterlijk te reproduceren.
Hoe heeft Nostromo jou beïnvloed? Zijn er dingen die je zelf geleerd hebt?
Het was een flinke uitdaging om Nostromo in mijn eentje aan te pakken, vooral gezien de complexiteit en lengte van de roman. Ik me heb moeten buigen over het schrijven van een scenario van meer dan 250 pagina’s. Voorheen schreef ik alleen kortverhalen van max. tien pagina’s (een formaat dat ik overigens erg waardeer), en werkte ik samen met Kris aan de opzet van verhalen, zonder de eigenlijke scènes en ontwikkelingen te schrijven. Bovendien vorm ik met Kris een hecht en symbiotisch duo, waardoor ik nu soms een gesprekspartner miste om keuzes beter te kunnen overwegen. Gelukkig vervullen mijn uitgever Claude Gendrot en redactrice Marie-Agnès Le Roux die rol.
Hoewel het scenario schrijven het moeilijkst was – het vergt veel afstand en precisie om een verhaal te creëren dat boeiend, persoonlijk én trouw aan de roman is – voelde ik me als tekenaar juist vrijer en efficiënter. Het grote voordeel van de volledige auteursrol was dat ik mijn vertelstijl en mise-en-scène volledig kon afstemmen op mijn eigen wensen en tekencapaciteiten.
Voor dit project moest ik in een hoog tempo werken: gemiddeld één volledig ingekleurde pagina om de twee dagen. Grafisch heb ik bewust gezocht naar meer soberheid in details en doeltreffendheid om sneller te kunnen werken, zonder mijn herkenbare stijl te verliezen. Ik zocht een kleurtechniek die zo dicht mogelijk bij de lijntekening bleef. Bovendien koos ik voor eenvoud waar mogelijk: minder gedetailleerde achtergronden, meer focus op medium en close-up shots. Voor de toekomst wil ik experimenteren met nog meer spontaniteit. Ik wil ook een afwisseling vinden tussen realistische verhalen en vrijere projecten. Een goed evenwicht, en een goede manier om nieuwe dingen te proberen. Kortom, Nostromo was een intensieve, maar leerzame marathon die me als scenarist én tekenaar naar een hoger niveau heeft gebracht.
Wat hoop je dat de lezer leert van jouw Nostromo?
Als de lezer de kracht van de gevoelens voelt, de tragiek van de menselijke conditie, en tegelijk het gevoel heeft een avonturenverhaal te lezen zoals dat tegenwoordig zelden nog wordt gemaakt, dan ben ik tevreden …
Tot slot, Maël, bedankt om ons zo gul binnen te laten in je hoofd en werktafel. Je verhalen ademen verbeelding, maar ook scherpte en engagement – een zeldzame combinatie. We hopen dat Nostromo vele lezers vindt, en hen bijblijft zoals de roman dat bij jou deed. Veel succes met alles wat volgt, en blijf tekenen, springen en durven!
“Kortom, Nostromo was een intensieve, maar leerzame marathon die me als scenarist én tekenaar naar een hoger niveau heeft gebracht”
Vergelijking met eerder werk
| Moeder Amerika | Nostromo | |
| Kortlopende reeks | Tweeluik | |
| Rol | Tekenaar, in samenwerking met scenarist Kris | Auteur |
| Vormgeving | Uitdagende kadrering. | Een basisindeling in drie stroken per pagina om meer ruimte te geven aan de tekening. |
| Vierkante tekstballonnen | Ellipsvormige tekstballonnen: minder rigide | |
| Research | Strikte historische nauwkeurigheid in de reconstructie | Fictief land |
Op de tafel van Maël
Op de teken- en schrijftafel van Maël ligt het hoogstnoodzakelijke: papier, potlood, pen en penseel. Maar hij wapent zich met veel meer om te vertellen, te verbeelden en te volharden …
Creatief kompas:
Een losse notitie met de woorden van een vriend: “Als het voelt als een gewone kutbaan, moet je ermee stoppen.” Een klein kompas voor zijn streven: boeken blijven maken, leven van dit vak, zich blijven vernieuwen én vooral plezier blijven vinden.
Hier en nu:
Tussen schetsen en scenario’s: een brief aan de toekomst. Zijn hoop? Dat zijn kinderen opgroeien en leven in een wereld die niet in brand staat. Een wereld in harmonie.
Bordje met kaas:
“Ik geef toe… ik heb een zwak voor bepaalde kazen,” aldus Maël.
Bijbel van Loisel:
Bovenop een stapel strips: Peter Pan – L’envers du décor. Open op een bladzijde waar Loisel zegt: “Ose, lance-toi, demain est un autre jour !”
De wekker:
Een kleine klok op het randje van de tafel. Herinnert eraan dat het eerste uur van de dag – voor de kinderen ontwaken en voor de wereld binnenkomt – goud waard is.
De gitaar:
In de hoek van de kamer: een elektrische gitaar. Op de achtergrond speelt iets van Radiohead. “Rock zit in mijn bloed,” beaamt Maël.